โรงเรียนโพธิสังวรวิทยา วัดสกุณปักษี

      วัดสกุณปักษี มีชื่อเดิมที่ชาวบ้านเรียกว่า “วัดนกกระจอก” เนื่องจากบริเวณโดยรอบวัดเป็นพื้นที่เกษตรกรรมทำนา มีแหล่งน้ำและอาหารสมบูรณ์ทำให้เป็นที่รวมกลุ่มของนกต่าง ๆ จำนวนมากตามธรรมชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริเวณวัดเคยเป็นที่รวมตัวของฝูงนกกระจอกจำนวนมาก วัดนกกระจอกหรือวัดสกุณปักษีสร้างประมาณ พ.ศ. ๒๓๕๘ ในปัจจุบันมีที่ตั้งอยู่ท่ามกลางพื้นที่ชนบทซึ่งชาวบ้านส่วนใหญ่ทำการเกษตรและการค้าขายทั่วไป ทำเลที่ตั้งอยู่ฝั่งทิศตะวันออกของแม่น้ำท่าว้า ต.ตลิ่งชัน
อ.เมือง จ.สุพรรณบุรี และมีคลองชลประทานขนาบอยู่อีกด้านหนึ่งของวัด บริเวณวัดมีเนื้อที่ประมาณ ๑๕ ไร่เศษ พระครูสุวรรณวชิรธรรม ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส
      การเดินทางจากตัวจังหวัดสุพรรณบุรีไปยังวัดสกุณปักษี ในปัจจุบันทำได้โดยสะดวกโดยใช้ ทางหลวงสายสุพรรณบุรี-ดอนเจดีย์ มุ่งสู่ที่ตั้งอำเภอดอนเจดีย์ จังหวัดสุพรรณบุรี จนถึงทางแยกท่าเสด็จจะพบทางแยกขวามือเป็นถนนเลียบคลองชลประทานตรงเข้าสู่วัดสกุณปักษี ประมาณ 3 กิโลเมตร คิดระยะทางรวมทั้งสิ้นจากตัวเมืองสุพรรณบุรีถึงวัดสกุณปักษีประมาณ ๓๐ กิโลเมตร
      ปัจจุบันวัดสกุณปักษีจัดการศึกษา ๔ ประเภทดังนี้
      ๑. ศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์วัดสกุณปักษี
      ๒. ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านท่าข้าม
      ๓. โรงเรียนเอกชนการกุศลวัดสุกณปักษี
      ๔. โรงเรียนโพธิสังวรวิทยา (พระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา)
      ทั้งนี้ ลำดับการจัดตั้งสถานศึกษาอบรมต่าง ๆ ข้างต้น ได้แก่
      (๑) การเปิดโรงเรียนโพธิสังวรวิทยา เพื่อสอนหลักสูตรพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษาแก่ภิกษุสามเณร ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๒๖
      (๒) การเปิดศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ เพื่อดูแลอบรมเด็กก่อนวัยเรียนที่จะเข้าศึกษาในหลักสูตรการศึกษาภาคบังคับต่อไป ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๓๖ จนถึงปัจจุบัน
      (๓) การเปิดศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านท่าข้าม ตามโครงการร่วมกับกรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๓๙ และ
     (๔) การเปิดโรงเรียนเอกชนการกุศลวัดสกุณปักษีเพื่อสอนหลักสูตรสามัญศึกษาแก่เด็กในวัยเรียนตั้งแต่ระดับชั้นประถมศึกษา-มัธยมศึกษาปีที่ 3 ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๔๐-ปัจจุบัน
      ในการจัดการศึกษาสำหรับเยาวชนในละแวกชุมชนใกล้เคียงให้สามารถมีสถานที่ศึกษาเล่าเรียนอย่างเป็นทางการภายในวัดด้วยความต่อเนื่องจากช่วงวัยก่อนประถมศึกษา, ประถมศึกษา และมัธยมศึกษานั้น วัดสกุณปักษีดำเนินการโดยอาศัยหลักสำคัญพอสรุปได้ดังนี้
      ๑. การใช้ทรัพยากรทางวัตถุและทรัพยากรทางการเงินนอกงบประมาณภาครัฐไปผสมผสานเพิ่มเติมเป็นค่าใช้จ่ายส่วนต่าง ๆ ตามสถานการณ์ ความจำเป็นประกอบกับฐานงบประมาณที่ได้รับการสนับสนุนภาครัฐตามที่กฎหมายกำหนด
      ๒. การจัดตั้งโครงสร้างองค์กรแบบรูปนัยตามหลักการบริหารที่กำหนดโดยเงื่อนไขเชิงระเบียบและกฎหมายของภาครัฐเพื่อขอรับการอนุญาตให้สามารถดำเนินการจัดการศึกษาโดยวัดได้อย่างเป็นทางการ
      ๓. การผสมผสานบูรณาการวิธีบริหารจัดการงบประมาณ, การบริหารบุคคล และการบริหารการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าตามสถานการณ์โดยประยุกต์ใช้ทั้งรูปแบบการบริหารองค์กรรูปนัย ประกอบกับการบริหารความสัมพันธ์เชิงองค์กรแบบอรูปนัย ให้สามารถดำรงรักษากิจกรรมการจัดการศึกษา
ต่าง ๆ ของวัดต่อเนื่องได้ในระยะยาว เช่น การใช้เงินที่มีผู้บริจาคให้เจ้าอาวาสมาสมทบจ่ายเป็นค่าตอบแทนให้ครูอาจารย์ที่เป็นฆราวาสในบางเดือน, การขอความอนุเคราะห์จากผู้มีความสัมพันธ์เชิงเครือญาติ และชุมชนกับท้องถิ่นละแวกใกล้เคียงกับวัดให้ช่วยกันสนับสนุนอาหารสำหรับเลี้ยงดูนักเรียนภายในวัด, การจัดกิจกรรมทอดผ้าป่าสามัคคีเพื่อระดมวัสดุอุปกรณ์การเรียนมาแจกจ่ายให้นักเรียนของวัด เป็นต้น
      สำหรับโรงเรียนพระปริยั ติธรรมแผนกสามัญศึกษา “โรงเรียนโพธิสังวรวิทยา” ได้รับอนุมัติจากกรมการศาสนา กระทรวงศึกษาธิการ ให้ เปิดสอนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษาตาใบอนุญาตเลขที่ ๑๐๕/๒๕๒๖ อาศัยอำนาจในข้อ ๔ แห่งระเบียบกระทรวงศึกษาธิการ ว่าด้วยโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา พ.ศ. ๒๕๑๔ โดยความเห็นชอบของประธานสภาการศึกษาคณะสงฆ์
      กระทรวงศึกษาธิการ อนุญาตให้วัดสกุณปักษี โดยมีพระมหาบุญเชียร เตชธมฺโม ตำแหน่งเจ้าอาวาส อายุ ๓๕ ปี พรรษา ๑๕ จัดตั้งโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษาสำหรับพระภิกษุ-สามเณร ขึ้นที่วัดสกุณปักษี เลขที่ ๒๘๗/๑ ม. ๑ ถนนโพธิวรคุณ ต.สนามคลี อ.เมือง จ.สุพรรณบุรี
      โรงเรียนโพธิสังวรวิทยา เปิดให้การศึกษาแก่พระภิกษุ-สามเณร เพื่อศึกษาเล่าเรียนทั้งคดีโลก-คดีธรรม ควบคู่กันไปโดยเปิดเรียนทั้ งแผนกธรรม-แผนกบาลี แผนกธรรมตั้งแต่นักธรรมชั้นตรี-เอก แผนกบาลี ตั้งแต่ชั้นบาลีไวยากรณ์-เปรียญธรรม ๕ ประโยค แผนกสามัญศึกษาเปิดทำการสอนตั้งแต่ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น-ตอนปลาย
      โรงเรียนโพธิสังวรวิทยาเปิดทำการเรียนการสอนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นเมื่อวันที่ ๖ มกราคม พ.ศ. ๒๕๒๖ มีนักเรียนรุ่นแรกเป็นจำนวน ๑๗๐ รูป การจัดการเรียนการสอนเมื่อเริ่มแรกเปิดโรงเรียนยังไม่มีอาคารเรียนโดยเฉพาะแต่ใช้ศาลาการเปรียญและศาลาฌาปนกิจซึ่งหลวงพ่อโพธิสังวร (วัดโพธินิมิต กรุงเทพฯ) สร้างให้เป็นสถานที่เรียนชั่วคราวมี ๔ ห้องเรียน
      บันทึกความจำของพระครูสุวรรณวชิรธรรม อธิบายถึงข้อจำกัดด้านงบประมาณสำหรับการดำเนินการโรงเรียนโพธิสังวรวิทยาในช่วง ๒-๓ ปีแรก ว่า
      “โรงเรียนโพธิสังวรวิทยาได้รับการอนุญาตให้เปิดทำการเรียนการสอนได้ ในระดับมัธยมศึกษาตอนต้นในวันที่ ๖ มกราคม พ.ศ. ๒๕๒๖ เป็นรุ่นแรกโดยมีนักเรียนเข้าเรียนถึง ๑๗๐ รูป ซึ่งเป็นจำนวนที่มากสำหรับวัดในชนบท ทำให้เกิดปัญหาเรื่องอาหารขบฉัน หลวงพ่อจึงได้ซื้อรถบัส ๒ คัน จำนวนเงิน ๔๔๐,๐๐๐ เพื่อที่จะใช้เป็นยานพาหนะทั้งในการบิณฑบาตในตัวจังหวัดสุพรรณบุรี และต่างจังหวัด ที่ต้องบิณฑบาตในต่างจังหวัดนั้นส่วนหนึ่งก็เพื่อจะได้ประกาศบอกบุญแก่ญาติโยมเพื่อจะมาเป็นเจ้าภาพถวายภัตตาหารเช้า-เพล และเพื่อจะได้ปัจจัยมาใช้จ่ายให้การจัดการเรียนการสอน เพราะในปีแรกนั้นทางโรงเรียนไม่ได้รับงบประมาณอุดหนุน มาได้ในปีที่ ๒ (พ.ศ. ๒๕๒๗) ประมาณ ๗,๐๐๐ บาท และในปีที่ ๓ จำนวน ๑๒,๐๐๐ บาท”
      การแสวงหางบประมาณนอกเหนือจากการอุดหนุนโดยรัฐเป็นภาระงานสำคัญที่ผู้บริหารวัดและโรงเรียนโพธิสังวรวิทยาต้องดำเนินการท่ามกลางเงื่อนไขข้อจำกัดงบประมาณอุดหนุนจากรัฐ
การสนับสนุนอุปการะจากพระโพธิสังวรเถระ (หลวงพ่อโพธิฯ) ตามที่กล่าวถึงข้างต้นเป็นส่วนหนึ่งของแหล่งทุนสนับสนุนการก่อตั้งดำเนินการโรงเรียนในระยะแรก นอกเหนือไปจากนั้น โรงเรียนโพธิสังวรวิทยายังต้องการงบประมาณสำหรับใช้จ่ายหมุนเวียนอีกเป็นจำนวนมากกว่าที่ได้รับจากเงินอุดหนุนโดยรัฐการแสวงหาปัจจัยอาหารและงบประมาณหมุนเวียนสนับสนุนการดำเนินงานโรงเรียนโพธิสังวรวิทยาในลักษณะดังกล่าวดำเนินควบคู่กับความพยายามในการระดมทุนสำหรับก่อสร้างอาคารเรียนถาวรซึ่งผู้บริหารวัดใช้เวลาประมาณ ๓ ปีในการก่อสร้างตั้งแต่ช่วงปี พ.ศ. ๒๕๒๖ เป็นอาคารเรียน ๓ ชั้นใช้งบประมาณก่อสร้างทั้งสิ้นราว ๔,๒๐๐,๐๐๐ บาทเศษ
      การบริหารจัดการโรงเรียนโพธิสังวรวิทยาโดยอาศัยการระดมทรัพยากรและทุนสนับสนุนแบบพึ่งพาตนเองเป็นส่วนสำคัญเช่นนั้นดำเนินต่อเนื่องจนเกิดเสถียรภาพในการจัดการเรียนการสอนหลักสูตรพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษาได้ในทางปฏิบัติจนกระทั่งในเวลาต่อมาสามารถระดมทุนจัดสร้างอาคารที่พักสำหรับนักเรียนในโรงเรียนโพธิสังวรวิทยาเป็นอาคารตึก ๓ ชั้น จำนวนห้องพัก ๙๒ ห้องตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๓๔ ตามที่ระบุในบันทึกความจำที่พระครูสุวรรณวชิรธรรมบอกเล่าต่อลูกศิษย์ในวัดสกุณปักษี ความว่า
      “หลังจากการทำการเปิดโรงเรียนพระปริยัติธรรมมาพอสมควร หลวงพ่อก็ได้เล็งเห็นถึงการจัดการเรียนการสอนในด้านที่พักซึ่งถือว่าเป็นปัจจัยที่สำคัญประการหนึ่งและเนื่องจากในช่วงแรก ๆ ไม่มีที่พักอาศัยที่มั่นคง ดังนั้นหลวงพ่อจึงได้สร้างที่พักเป็นอาคารตึก ๓ ชั้นจำนวน ๙๒ ห้องให้เป็นที่พักสำหรับนักเรียนทุกรูปเสร็จในปี พ.ศ. ๒๕๓๔”
      ข้อมูลเอกสารของผู้บริหารโรงเรียนโพธิสังวรวิทยาระบุถึงแหล่งงบประมาณสนับสนุนการจัดการเรียนการสอนตามหลักสูตรพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษาของโรงเรียนดังกล่าวในปัจจุบันว่ามาจาก ๓ ส่วนสำคัญได้แก่
      (๑) งบประมาณอุดหนุนจากสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ
      (๒) งบประมาณสนับสนุนจากรายได้ของวัดสกุณปักษี และ
      (๓) งบประมาณจากการบริจาคของผู้มีจิตศรัทธาสนับสนุนการจัดการศึกษาของวัด
      ในปัจจุบันการดำเนินงานของโรงเรียนโพธิสังวรวิทยาประยุกต์ใช้แนวทางการบริหารองค์กรแบบรูปนัยทำนองเดียวกับที่ใช้ในการจัดการศึกษาแบบทางการของโรงเรียนต่าง ๆ โดยทั่วไปในการจัดการศึกษาแบบทางการดังกล่าวมีการกำหนดหรือจัดตั้งคณะกรรมการบริหารโรงเรียน, การกำหนดผังตารางสอนและเวลาเรียนตามโครงการสร้างหลักสูตรที่กำหนดอย่างเป็นทางการโดยกระทรวงศึกษาธิการ
การบริหารโรงเรียนในรูป “คณะกรรมการบริหารโรงเรียน” มีเจ้าอาวาสเป็นผู้รับใบอนุญาตดำเนินการโรงเรียน และมีอาจารย์ใหญ่เป็นหัวหน้าฝ่ายบริหารภายในโรงเรียนซึ่งจำแนกตำแหน่งหน้าที่ออกเป็น “หัวหน้ากลุ่มสาระวิชา” ต่าง ๆ โดยมีบุคลากรฝ่ายธุรการทำหน้าที่ประสานงานสนับสนุนการจัดการเรียนการสอน
      การจัดการเรียนการสอนหลักสูตรพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษาในโรงเรียนโพธิสังวรวิทยาได้รับการจำแนกออกเป็น “ช่วงชั้นที่ ๓” (มัธยมศึกษาปีที่ ๑-๓) และ “ช่วงชั้นที่ ๔” (มัธยมศึกษาปีที่ ๔-๖) เอกสารของโรงเรียนระบุว่าการจัดการเรียนการสอนในช่วงชั้นที่ ๓ กำหนดให้เป็นการศึกษารายปี ขณะที่การจัดการเรียนการสอนในช่วงชั้นปีที่ ๔ กำหนดเป็นการศึกษารายภาคโดยให้มีเวลาเรียนภาคเรียนละ ๒๐ สัปดาห์หรือปีละ ๔๐ สัปดาห์ ทั้งนี้ในแต่ละสัปดาห์ให้ใช้เวลาเรียน ๕ วัน ๆ ละ ๖-๗ ชั่วโมง
      เนื้อหาวิชาที่มีการเรียนการสอนจำแนกตามโครงสร้างหลักสูตรของทางราชการเป็น ๘ กลุ่มสาระวิชา ได้แก่ (๑) ภาษาไทย (๒) คณิตศาสตร์ (๓) วิทยาศาสตร์ (๔) สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม (๕) สุขศึกษาและพลศึกษา (๖) ศิลปะ (๗) การงานอาชีพและเทคโนโลยี และ (๘) ภาษาต่างประเทศ
      อย่างไรก็ตามเนื่องจากการจัดการเรียนการสอนของโรงเรียนตามหลักสูตรพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษาเป็นการจัดการศึกษาสำหรับพระภิกษุสามเณร ดังนั้น การจัดการเรียนการสอนดังกล่าวจึงยังมีการศึกษาเล่าเรียนตามหลักสูตรคณะสงฆ์เป็นองค์ประกอบสำคัญควบคู่กับการศึกษาเล่าเรียนด้านวิชาสามัญศึกษาด้วย
      โรงเรียนโพธิสังวรวิทยาได้จัดเวลาเปิดทำการสอนเป็นภาคเช้า (ตั้งแต่ ๐๙.๐๐ น.) และภาคบ่าย (๑๓.๐๐-๑๙.๒๐ น.)โดยจัดให้การศึกษาภาคเช้าเป็นการศึกษาของคณะสงฆ์ (บาลีไวยากรณ์-ป.ธ.๕) และการศึกษาภาคบ่ายเป็นการเรียนการสอนแผนกสามัญศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนต้น-ตอนปลายตามที่แจกแจงในตารางการศึกษาข้างต้น